I. An ninh mạng là gì?
An ninh mạng (Cybersecurity) là tập hợp các quy trình, công nghệ và biện pháp nhằm bảo vệ hệ thống mạng, dữ liệu và thiết bị khỏi các mối đe dọa từ tin tặc, phần mềm độc hại hoặc hành vi truy cập trái phép. Trong ngành sản xuất hiện đại, nơi mọi thiết bị, máy móc và phần mềm đều kết nối với nhau thông qua mạng nội bộ hoặc Internet, an ninh mạng không chỉ là ưu tiên mà là điều kiện sống còn.
Với sự gia tăng của các nhà máy thông minh, tấn công mạng cũng ngày càng tinh vi và nguy hiểm hơn. Theo Black Kite (2024), 21% các cuộc tấn công ransomware toàn cầu nhắm vào ngành sản xuất. Báo cáo State of Smart Manufacturing 2025 cũng chỉ ra rằng: “Bảo mật mạng tăng từ hạng 5 lên hạng 2 trong danh sách các mối đe dọa lớn nhất đối với hoạt động sản xuất”.
Đã đến lúc các doanh nghiệp sản xuất cần nhìn nhận bảo mật không chỉ là trách nhiệm của bộ phận IT, mà là một phần không thể thiếu trong chiến lược chuyển đổi số và vận hành thông minh.
An ninh mạng đang là vấn đề nan giải của sản xuất thông minh.
II. Tình hình an ninh mạng hiện nay trong sản xuất
Trong những năm gần đây, ngành sản xuất đã trở thành một trong những lĩnh vực bị tấn công mạng nhiều nhất trên thế giới, vượt qua cả tài chính, y tế và năng lượng. Các báo cáo từ IBM X-Force, Fortinet, Dragos, Mandiant… đều ghi nhận xu hướng gia tăng nhanh chóng của các cuộc tấn công mạng nhắm vào môi trường sản xuất công nghiệp.
Thông tin đáng chú ý:
- Theo IBM X-Force Threat Intelligence Index 2024, sản xuất là ngành bị tấn công mạng nhiều nhất hai năm liên tiếp, chiếm hơn 25% tổng số sự cố an ninh toàn cầu.
- Theo khảo sát của Rockwell Automation trong State of Smart Manufacturing 2025, chỉ 18% doanh nghiệp sản xuất có chiến lược bảo mật toàn diện cho hệ thống OT.
- Khoảng 70% doanh nghiệp sản xuất từng bị gián đoạn vận hành do sự cố an ninh mạng.
- Các cuộc tấn công ransomware, APT (Advanced Persistent Threat), tấn công chuỗi cung ứng đang diễn ra thường xuyên và tinh vi hơn trong môi trường OT.
Điều này cho thấy rõ mức độ nghiêm trọng và cấp thiết của việc đầu tư vào bảo mật mạng trong các môi trường công nghiệp.
1. Vì sao ngành sản xuất trở thành mục tiêu?
Hệ thống OT tồn tại nhiều lỗ hổng bảo mật
Các thiết bị điều khiển công nghiệp như PLC, SCADA, HMI… được thiết kế với ưu tiên về tính ổn định và liên tục, thay vì bảo mật. Nhiều hệ thống sử dụng phần mềm lỗi thời, không còn được cập nhật, hoặc không thể triển khai các giải pháp bảo mật truyền thống như antivirus hay tường lửa.
Chuyển đổi số làm mở rộng bề mặt tấn công
Sự tích hợp giữa hệ thống sản xuất (OT) và hệ thống CNTT (IT) thông qua IoT, MES, ERP, và cloud giúp tối ưu hiệu suất nhưng cũng tạo ra thêm nhiều điểm yếu trong bảo mật. Hacker có thể xâm nhập thông qua các thiết bị IoT, máy tính văn phòng, hay kết nối từ xa không an toàn.
Mối đe dọa từ bên trong và chuỗi cung ứng
Các cuộc tấn công ngày nay không chỉ đến từ bên ngoài mà còn thông qua nhân viên, nhà thầu, nhà cung cấp có quyền truy cập vào hệ thống. Ngoài ra, các phần mềm hoặc thiết bị từ bên thứ ba được tích hợp vào dây chuyền sản xuất có thể chứa mã độc hoặc lỗ hổng bảo mật.
2. Hậu quả nếu bị tấn công
Doanh Nghiệp Đối Mặt Với Rủi Ro An Ninh Mạng.
III. Những rủi ro an ninh mạng phổ biến trong nhà máy thông minh
Trong bối cảnh nhà máy thông minh (Smart Factory) ngày càng được triển khai rộng rãi, hệ thống vận hành sản xuất trở nên phức tạp với sự kết nối chặt chẽ giữa OT (Operational Technology) và IT (Information Technology). Sự hội tụ này mang lại hiệu quả vận hành vượt trội, nhưng cũng đồng thời mở rộng bề mặt tấn công, khiến nhà máy đối mặt với nhiều rủi ro an ninh mạng nghiêm trọng.
Dưới đây là các mối đe dọa phổ biến nhất hiện nay trong môi trường sản xuất thông minh:
1. Ransomware tấn công hệ thống điều khiển sản xuất
Hacker có thể cài mã độc vào các hệ thống quan trọng như SCADA hoặc MES, làm tê liệt dây chuyền vận hành, gián đoạn sản xuất và đòi tiền chuộc để khôi phục dữ liệu.
2. Xâm nhập từ thiết bị kết nối kém bảo mật
Các thiết bị IoT công nghiệp, gateway hoặc máy tính cá nhân trong mạng OT nếu không được bảo vệ đúng cách có thể trở thành điểm truy cập của tin tặc vào hệ thống điều khiển.
3. Lỗ hổng từ phần mềm lỗi thời
Nhiều nhà máy vẫn đang sử dụng các phiên bản cũ của phần mềm ERP, MES hoặc hệ điều hành không còn được nhà cung cấp hỗ trợ. Việc không vá lỗi kịp thời khiến các lỗ hổng bảo mật tồn tại lâu dài và dễ bị khai thác.
4. Chuỗi cung ứng không an toàn
Nhà máy thường phụ thuộc vào nhiều nhà cung cấp bên ngoài như đối tác dữ liệu, đơn vị tích hợp, hoặc phần mềm thứ ba. Nếu một mắt xích trong chuỗi này bị tấn công hoặc thiếu kiểm soát bảo mật, cả hệ thống sản xuất có thể bị ảnh hưởng theo.
5. Nguy cơ từ con người
Nhân viên, kỹ thuật viên hoặc nhà thầu phụ có thể vô tình hoặc cố ý vi phạm quy trình an ninh: sử dụng thiết bị cá nhân không kiểm soát, chia sẻ mật khẩu, hoặc truy cập sai mục đích. Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến dẫn đến rò rỉ dữ liệu và sự cố bảo mật.
Những rủi ro an ninh mạng có ảnh hưởng phổ biến hiện nay.
IV. Xu hướng bảo mật trong sản xuất công nghiệp
Mô hình nhà máy thông minh (Smart Factory) không còn là tương lai xa vời mà đã trở thành xu thế tất yếu giúp doanh nghiệp tăng năng suất, nâng cao khả năng kiểm soát và duy trì lợi thế cạnh tranh. Tuy nhiên, quá trình hiện đại hóa và số hóa dây chuyền sản xuất cũng kéo theo nhiều mối đe dọa an ninh mạng ngày càng tinh vi và khó lường.
Để thích ứng, các doanh nghiệp đang định hình lại chiến lược bảo mật, hướng đến mô hình bảo mật chủ động, phân lớp, và thích ứng linh hoạt. Dưới đây là những xu hướng bảo mật nổi bật đang được áp dụng trong môi trường sản xuất công nghiệp hiện đại:
1. Triển khai mô hình Zero Trust
Mô hình “Zero Trust” – Không tin tưởng mặc định – đang được nhiều doanh nghiệp sản xuất áp dụng nhằm kiểm soát chặt chẽ tất cả truy cập vào hệ thống. Mỗi thiết bị, người dùng, hoặc ứng dụng đều phải được xác thực và phân quyền rõ ràng, bất kể nằm trong hay ngoài hệ thống nội bộ.
2. Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI/ML) trong giám sát an ninh
AI và Machine Learning ngày càng được sử dụng rộng rãi để phân tích hành vi, phát hiện bất thường và cảnh báo sớm các mối đe dọa mạng. Các hệ thống bảo mật thông minh có thể học từ lưu lượng dữ liệu sản xuất để tự động nhận diện nguy cơ và kích hoạt phản ứng kịp thời.
3. Tăng cường bảo mật biên (Edge Security)
Khi dữ liệu ngày càng được xử lý tại các thiết bị đầu cuối (IoT, gateway, cảm biến…), bảo mật tại tầng biên trở nên cấp thiết. Giải pháp Edge Security giúp mã hóa, kiểm soát và giám sát dữ liệu từ giai đoạn đầu – trước khi truyền về trung tâm.
4. Xác thực đa lớp và phân quyền theo vai trò
Việc áp dụng xác thực đa yếu tố (MFA) và quản lý truy cập dựa trên vai trò (RBAC) giúp đảm bảo rằng chỉ những người dùng hợp lệ mới có quyền truy cập vào hệ thống hoặc thiết bị nhất định. Điều này giảm thiểu nguy cơ rò rỉ dữ liệu và truy cập trái phép, đặc biệt trong môi trường OT.
5. Chính sách kiểm soát bảo mật đối với nhà cung cấp
Các rủi ro từ bên thứ ba – như nhà tích hợp hệ thống, nhà cung cấp phần mềm hoặc thiết bị – ngày càng được chú trọng. Doanh nghiệp cần thiết lập chính sách đánh giá, kiểm tra và giám sát bảo mật với vendor ngay từ khâu lựa chọn và tích hợp, đảm bảo chuỗi cung ứng không trở thành điểm yếu của toàn hệ thống.
V. Chiến lược bảo vệ doanh nghiệp sản xuất
An ninh mạng không chỉ là vấn đề của phòng IT, mà đã trở thành yếu tố sống còn với toàn bộ doanh nghiệp sản xuất. Một cuộc tấn công mạng không chỉ làm tê liệt dây chuyền mà còn kéo theo thiệt hại về tài chính, uy tín và cả an toàn vận hành.
Vì vậy, để bảo vệ doanh nghiệp một cách toàn diện, cần có chiến lược bảo mật OT/IT bài bản và dài hạn, bao gồm các bước sau:
- Kiểm tra/đánh giá hạ tầng OT/IT theo chuẩn IEC 62443/ISO 27001.
- Thiết lập mô hình segmentation: chia vùng cần thiết, cấp quyền trên tổng quan.
- Triển khai SIEM/EDR để phát hiện nhanh & phản hồi sự cố.
- Đào tạo OT Security Awareness cho toàn bộ nhân sự.T
- Thử nghiệm diễn tập theo kịch bản cyber-incident.
Hỏi đáp chuyên sâu về bảo mật nhà máy thông minh
Vì sao OT/IT security cần được tích hợp?
Trong môi trường sản xuất hiện đại, hệ thống OT (Operational Technology) không còn “độc lập” như trước kia. Chúng kết nối trực tiếp với IT (Information Technology) để truy xuất dữ liệu, điều khiển từ xa và tối ưu hóa quy trình. Tuy nhiên, việc nối liền mà không đầy đủ lớp bảo vệ sẽ tạo ra lỗ hổng rất nguy hiểm. Chính vì vậy, việc thiết kế chiến lược bảo mật phải tích hợp cả hai hệ sinh thái OT & IT, giúp bịt lá mọi nguy có thể di chuyển giữa hai môi trường.
Những công nghệ nào hỗ trợ phát hiện tấn công mạng trong nhà máy?
- SIEM (Security Information & Event Management): thu thập, phân tích và cảnh báo dữ liệu từ hàng trăm nguồn trong nhà máy.
- EDR (Endpoint Detection and Response): giám sát và đối phó với sự cố tại thiết bị cuối.
- NDR (Network Detection and Response): phân tích lưu lượng mạng để phát hiện truy cập bất thường.
- AI Security Platforms: sử dụng ML để học hành vi thông thường và phát hiện dấu hiệu bất thường nhanh hơn quy tắc truyền thống.
Cần bắt đầu từ đâu để xây dựng chiến lược bảo mật?
- Kiểm toán hệ thống OT/IT hiện tại: bao nhiêu thiết bị kết nối, nguy cơ cao nhất từ đâu?
- Xây dựng roadmap bảo mật: theo lộ trình IEC 62443, bắt đầu từ thiết bị quan trọng nhất.
- Đào tạo nội bộ: tất cả nhân sự liên quan cần nhận thức về OT/IT security.
- Triển khai thử nghiệm (pilot): chọn 1 khu vực có nguy cơ cao, triển khai nhanh SIEM/NDR/EDR.
Tìm hiểu thêm: Các hình thức tấn công mạng hiện nay
Liên hệ ngay hôm nay!
Bạn đang tìm kiếm một giải pháp quản lý khu công nghiệp và đô thị thông minh toàn diện ?
Liên hệ với VNTT ngay hôm nay để được Demo và tư vấn triển khai miễn phí !
——————-
Công ty CP Công nghệ & Truyền thông Việt Nam (VNTT)
– Địa chỉ: Tầng 16, Toà nhà WTC Tower , Số 1, Đường Hùng Vương, Phường Bình Dương, Thành phố Hồ Chí Minh.
– Hotline: 1800 9400 – 0274 222 0222
– Email: marketing@vntt.com.vn
– Facebook: https://facebook.com/eDatacenterVNTT
– Zalo OA: https://zalo.me/edatacentervntt
