Ngày 01/06/2026, Việt Nam ghi nhận cột mốc quan trọng. Giao dịch DPPA đầu tiên chính thức được xác lập trên thị trường điện. Cụ thể, Samsung Electronics Vietnam Thái Nguyên (SEVT) trở thành doanh nghiệp đầu tiên mua điện tái tạo qua cơ chế mua bán điện trực tiếp.
Trước đó, hai pháp nhân khác của Samsung tại Bắc Ninh và TP.HCM cũng đã triển khai điện mặt trời áp mái. Đồng thời, cả hai đang xúc tiến bổ sung nguồn cấp DPPA.
Khi doanh nghiệp FDI lớn đã bắt đầu mua điện trực tiếp, câu hỏi cho CĐT KCN thay đổi hoàn toàn. Không còn là “DPPA có khả thi không?”. Thay vào đó, câu hỏi bây giờ là: “KCN của tôi đã sẵn sàng cung cấp dịch vụ này chưa?”
Nghị định 57 mở gì cho CĐT KCN và chưa giải quyết gì?
Nghị định 57/2025/NĐ-CP (ban hành 03/03/2025) thiết lập khung pháp lý chính thức cho cơ chế DPPA. Theo đó, Nghị định này thay thế cơ chế thí điểm tại Nghị định 80/2024. Đối với KCN, ba điểm mới đáng chú ý nhất bao gồm:
- Đơn vị bán lẻ điện tại KCN được ủy quyền tham gia DPPA. Điều kiện tham gia cũng được nới lỏng so với NĐ80.
- Điện mặt trời mái nhà có thể bán trực tiếp cho khách thuê lớn trong cùng KCN. Ngoài ra, sản lượng điện dư cũng được phép bán cho đơn vị bán lẻ trong khu.
- Hai mô hình giao dịch: qua lưới kết nối riêng (phù hợp KCN có hạ tầng điện riêng) và qua lưới quốc gia (hợp đồng kỳ hạn tài chính).
Nghị định 57 quy định rõ nghiệp vụ đối soát ở cấp hệ thống: ghi chỉ số, lập hóa đơn, thanh toán dịch vụ. Tuy nhiên, khi triển khai thực tế tại KCN, bài toán vận hành sẽ đi xa hơn phạm vi Nghị định.
Tại Diễn đàn VCCI (04/2026), TS. Nguyễn Anh Tuấn nhận định rằng thách thức lớn nhất nằm ở khâu “sau công tơ”. Cụ thể, đó là bài toán phân bổ dữ liệu điện sạch đến từng khách thuê trong KCN. Đây là thách thức vận hành mà CĐT cần chủ động giải quyết, song song với quá trình hoàn thiện hướng dẫn triển khai từ phía cơ quan quản lý.
Bên cạnh đó, tại Hội nghị sơ kết (08/2025), Bộ Công Thương ghi nhận một số vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện. Trong đó có khung giá bán điện qua lưới kết nối riêng và cơ chế thanh toán bù trừ chênh lệch qua lưới quốc gia.
Nói cách khác, khung pháp lý DPPA đã sẵn sàng. Bước tiếp theo thuộc về CĐT: chuẩn bị hạ tầng vận hành dữ liệu tại KCN.
Tại sao CĐT KCN không thể chờ chính sách hoàn thiện rồi mới hành động?
Có ba lực đẩy đang diễn ra song hành. Mỗi lực đẩy đều tạo áp lực trực tiếp lên CĐT KCN.
Thứ nhất, khách thuê FDI đang thay đổi tiêu chí chọn mặt bằng
Theo Savills Industrial Vietnam (05/2026), cơ chế DPPA đang định hình lại quyết định lựa chọn vị trí đầu tư của doanh nghiệp FDI. Khả năng tiếp cận điện xanh trực tiếp giờ đây trở thành yếu tố then chốt. Lý do đơn giản: các doanh nghiệp cần đáp ứng tiêu chuẩn bền vững trong xuất khẩu.
Thứ hai, chuẩn báo cáo Scope 2 toàn cầu đang siết lại
Rào cản lớn nhất khi CĐT muốn bán điện sạch cho khách thuê là “khoảng cách niềm tin” do đối soát thủ công gây sai số, độ trễ trên lưới điện hòa trộn. Đặc biệt, từ năm 2027, chuẩn Scope 2 toàn cầu bắt buộc đối soát theo từng giờ (hourly matching), khiến phương pháp tính theo năm bị loại bỏ (Zerocarbon 2026)
Thứ ba, chính sách nội địa cũng đang tạo áp lực
Nghị quyết 253/2025/QH15 (12/2025) yêu cầu phát triển hạ tầng lưu trữ năng lượng (BESS). Mục tiêu rõ ràng: doanh nghiệp tiếp cận điện xanh minh bạch, phù hợp thông lệ quốc tế.
3 lỗ hổng vận hành CĐT KCN cần đóng trước khi thương mại hóa DPPA
Dưới đây là ba lỗ hổng vận hành phổ biến nhất tại các KCN hiện nay.
Lỗ hổng 1: Không nhìn thấy hao hụt sản lượng và không phân bổ được đến từng khách thuê
Sản lượng điện tái tạo thực tế thường thấp hơn công suất thiết kế. Nguyên nhân phổ biến bao gồm bụi bẩn tích tụ trên tấm pin, lỗi chuỗi pin (string fault) hoặc inverter lệch chuẩn.
Nếu CĐT chỉ dựa vào báo cáo sản lượng cuối tháng, phần doanh thu bị hao hụt mỗi ngày rất khó phát hiện. Theo thời gian, hiệu suất suy giảm âm thầm sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến ROI của toàn bộ hệ thống.
Đồng thời, hầu hết KCN hiện chỉ đo đếm ở cấp trạm biến áp hoặc cấp nhà máy. Rất ít KCN có lớp dữ liệu phân bổ tỷ lệ điện sạch theo từng tenant. Hệ quả là khi khách thuê FDI cần số liệu cho báo cáo Scope 2, CĐT không có dữ liệu để cung cấp.
Lỗ hổng 2: Thiếu hệ thống đối soát minh bạch giữa CĐT và khách thuê
CĐT nói đã cung cấp điện sạch. Ngược lại, khách thuê cần bằng chứng bằng số liệu. Khi không có nền tảng dữ liệu chung, khác biệt về số liệu sản lượng và chi phí dễ phát sinh.
Một hướng giải quyết đã được đề xuất tại Diễn đàn VCCI (04/2026): ứng dụng blockchain và smart contract để mã hóa dữ liệu đo đếm. Giải pháp này hỗ trợ đối soát chứng chỉ năng lượng (REC) và thanh toán tự động, giúp tăng tính minh bạch cho cả hai bên.
Lỗ hổng 3: Dữ liệu rời rạc, không trực quan hóa theo thời gian thực
Dữ liệu năng lượng tại nhiều KCN tồn tại nhưng nằm rải rác. Một phần trong SCADA, một phần trong hệ thống đo đếm riêng lẻ, phần còn lại trong file Excel.
Khi không được tổng hợp trên một dashboard tập trung, CĐT không thể phản hồi nhanh. Đặc biệt khi khách thuê hoặc đơn vị kiểm toán yêu cầu dữ liệu đột xuất.
Mô hình vận hành mục tiêu: Quản trị điện sạch như dịch vụ dữ liệu
Để thương mại hóa DPPA hiệu quả, CĐT KCN cần xây dựng ba tầng hạ tầng dữ liệu.
Tầng 1 — Hạ tầng đo đếm: smart meter kết hợp hệ thống thu thập dữ liệu từ xa tại mỗi điểm giao nhận. Độ phân giải tối thiểu nên đạt mức theo giờ.
Tầng 2 — Nền tảng dữ liệu tập trung: tổng hợp sản lượng phát (solar/wind), tiêu thụ theo tenant, tỷ lệ điện sạch so với điện lưới. Đồng thời ghi nhận bất thường vận hành.
Tầng 3 — Lớp đối soát và báo cáo: xuất dữ liệu đạt chuẩn cho báo cáo Scope 2 (market-based). Hỗ trợ kiểm toán bên thứ ba. Sẵn sàng cho granular certificate khi Việt Nam áp dụng.
Mô hình đối soát theo giờ đã không còn là lý thuyết xa vời. Trên thế giới, các ông lớn đã bắt đầu nhập cuộc: Digital Realty vừa chính thức áp dụng chương trình hourly matching cho hệ thống trung tâm dữ liệu tại Hy Lạp. Tại Anh, SSE Energy Solutions cũng đã thương mại hóa dịch vụ half-hourly renewable mapping (đối soát năng lượng tái tạo mỗi 30 phút) cho các khách hàng doanh nghiệp. Việc các tập đoàn lớn toàn cầu bắt đầu áp dụng việc chia nhỏ chu kỳ đối soát (theo giờ và nửa giờ) là tín hiệu rõ ràng nhất cho thấy CĐT KCN tại Việt Nam cần sớm nâng cấp hạ tầng dữ liệu nếu muốn đặt chân vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Kết luận: Dữ liệu đối soát là nền tảng của niềm tin thương mại
DPPA mở cơ chế. Tuy nhiên, CĐT KCN cần chuẩn bị hạ tầng dữ liệu trước khi thương mại hóa điện sạch.
Điện tái tạo trong KCN cần được đo lường, điều phối và đối soát như một tài sản tài chính. Không có dữ liệu real-time, không có ROI tối ưu và cũng không có cơ sở để thương mại hóa.
KCN khi đóng được ba lỗ hổng vận hành trên sẽ có lợi thế cạnh tranh rõ ràng. Đặc biệt khi thu hút dòng vốn FDI thế hệ mới với yêu cầu ESG cao.
BECA Smart hỗ trợ CĐT KCN hợp nhất dữ liệu năng lượng trên nền tảng vận hành tập trung. Được triển khai thực tế tại hệ thống KCN Becamex và Thành phố mới Bình Dương. Nền tảng tích hợp IoT, Beca-SCADA, Digital Twin và Trung tâm Điều hành Thông minh (IOC) trên một giao diện hợp nhất.
Beca Smart giám sát mức tiêu thụ điện theo từng khu vực, thiết bị và thời gian trong ngày. Hệ thống tự động nhận diện khi tiêu thụ vượt ngưỡng hoặc sản lượng phát bất thường. Nhờ đó, CĐT phát hiện hao hụt hiệu suất ngay khi xảy ra không phải cuối tháng.
Beca IOC hoạt động như một “single-pane-of-glass” tổng hợp dữ liệu từ nhiều nguồn (SCADA, hệ thống đo đếm, cảm biến IoT) lên một dashboard duy nhất. CĐT và khách thuê có thể truy cập cùng một nguồn dữ liệu, giảm khác biệt về số liệu khi đối soát sản lượng và chi phí.
Beca-SCADA kết nối toàn bộ hệ thống tự động hóa trong KCN về một trung tâm quản lý tập trung.
Đọc thêm: Kiến trúc tổng thể của nền tảng Beca Smart
Minh chứng thực tiễn: Beca Smart đã được triển khai tại các KCN Becamex, Nhà máy Orion Food Vina tại KCN Mỹ Phước và KCN Yên Phong, Phường Bình Dương, Đặc khu Kinh tế Côn Đảo và WTC Tower. Riêng tại Orion Food Vina, nền tảng giúp tăng 30% năng suất sản xuất, cải thiện 50% hiệu quả vận hành và giảm 30% chi phí kiểm tra chất lượng.
👉 Nhận lộ trình Net Zero + Demo Beca Smart: https://becasmart.vntt.com.vn
