Khi biến đổi khí hậu, áp lực lên hạ tầng và tăng trưởng dân số cùng hội tụ, năm 2026 đang nổi lên như một bước ngoặt trong cách các cộng đồng đảm bảo dịch vụ cấp nước và xử lý nước thải ổn định. Trên khắp Hoa Kỳ và vùng Caribe, các công ty tiện ích đang chuyển hướng sang những giải pháp linh hoạt, bền bỉ về chi phí và triển khai nhanh hơn so với mô hình xây dựng truyền thống.
Trong bối cảnh đó, tính linh hoạt trở thành yếu tố then chốt không kém công suất. Các mô hình dịch vụ hóa và đơn vị xử lý mô-đun, có thể tái triển khai giúp cộng đồng thích ứng tốt hơn trước những biến động khó lường. Hợp đồng dựa trên hiệu suất cho phép phân bổ chi phí theo thời gian, giảm gánh nặng đầu tư ban đầu và tránh lãng phí hạ tầng dư thừa. Đồng thời, giải pháp phi tập trung cắt giảm chi phí đường ống, giữ nước tại chỗ để tái sử dụng hiệu quả hơn những thay đổi đang ngày càng rõ nét trong hồ sơ đấu thầu và quy hoạch.
1. Các thành phố và công ty cấp nước chuyển từ sở hữu tài sản sang cung cấp nước dựa trên dịch vụ
Áp lực khí hậu đang buộc các công ty cấp nước tìm đến hạ tầng có tính dự đoán cao và rủi ro thấp hơn. Các đánh giá liên bang cảnh báo gián đoạn ngày càng tăng do thời tiết cực đoan, nguồn lực hạn chế và bảo trì chậm trễ; trong khi nhiều phân tích cấp tiểu bang cho thấy nguồn nước mặt kém ổn định hơn, đặc biệt tại các khu vực phụ thuộc lượng mưa ở vùng Caribe.
Trong bối cảnh đó, mô hình dựa trên dịch vụ nổi lên như lời giải cho cả vận hành lẫn tài chính. Cách tiếp cận Hiệu quả như một dịch vụ (Efficiency-as-a-Service) của Bộ Năng lượng Hoa Kỳ cho thấy hạ tầng thiết yếu có thể được triển khai không cần vốn đầu tư ban đầu, thanh toán theo hiệu suất; các khung ngân sách như Better Buildings Financing Navigator càng tăng tính dự đoán. Tương tự, Water-as-a-Service® của Seven Seas áp dụng mô hình này cho xử lý nước, mang lại chi phí ổn định nhiều năm, hỗ trợ dài hạn và khả năng mở rộng mà không cần đầu tư lớn.
2. Đa dạng hóa nguồn nước do hạn hán
Hạn hán kéo dài cùng nhu cầu tăng nhanh đang buộc các công ty cấp nước mở rộng sang nguồn nước phi truyền thống. Nước ngầm lợ vẫn còn dư địa lớn, trong khi các tầng chứa nước mặn sâu có trữ lượng vượt xa mức khai thác hằng năm. Khử muối nước lợ vì thế trở thành giải pháp chiến lược, giúp kéo dài nguồn nước ngọt và tăng độ tin cậy trong các giai đoạn thiếu hụt.
Áp lực này thể hiện rõ nhất tại những khu vực phụ thuộc lượng mưa. Ở Quần đảo Virgin thuộc Hoa Kỳ, khử muối ngày càng đóng vai trò then chốt trong các mùa khô kéo dài. Tại Síp, đầu tư vào khử muối được đẩy nhanh khi hạn hán khiến tự chủ nguồn nước trở nên cấp bách. Còn ở Hoa Kỳ, các hệ thống khử muối nước lợ như tại Alice, Texas giúp bảo đảm nguồn cung ổn định trước hạn hán và kiểm soát chi phí dài hạn.
3. Xử lý phi tập trung như một chiến lược tăng cường khả năng phục hồi
Nghiên cứu cho thấy xử lý phi tập trung/phân tán giúp giảm rủi ro sự cố điểm đơn, tăng khả năng phục hồi trước gián đoạn và giảm tải cho các tuyến truyền tải đang quá tải. Việc xử lý tại chỗ còn giảm tổn thất truyền tải và rút ngắn thời gian khôi phục sau các sự kiện cực đoan.
Thực tế triển khai của Seven Seas tại các khu vực dễ bị bão cho thấy nhà máy mô-đun thường vẫn vận hành hoặc phục hồi rất nhanh sau bão, đồng thời xây dựng nhanh hơn và mở rộng công suất linh hoạt mà không cần cam kết vốn lớn. Khi rủi ro bão dự kiến tiếp tục gia tăng vào năm 2026, xu hướng mô-đun, phi tập trung và phân tán sẽ được áp dụng rộng rãi hơn.
4. Tái sử dụng nước: Từ đổi mới đến kỳ vọng
Tái sử dụng nước thải đang trở thành trụ cột trong quy hoạch tài nguyên nước, khi các phân tích toàn cầu cho thấy xu hướng này tăng nhanh nhằm tạo ra nguồn cung chống chịu khí hậu và được kiểm soát tại địa phương. Ở cấp quốc gia, động lực chính sách tiếp tục được củng cố thông qua Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ (EPA) với Kế hoạch Hành động Tái sử dụng Nước và các bản cập nhật định kỳ.
Dù vậy, Hoa Kỳ hiện chỉ tái sử dụng khoảng 6,4% nước thải cho thấy dư địa phát triển rất lớn. Những mô hình tiên phong như hệ thống tái sử dụng nước uống của Quận Cam đã chứng minh tính khả thi kỹ thuật và sự chấp nhận của cộng đồng, đặt nền móng cho việc mở rộng quy mô tái sử dụng trong tương lai.
5. PFAS và các chất gây ô nhiễm mới nổi
Các tiêu chuẩn PFAS liên bang mới ước tính làm tăng thêm 1,5 tỷ đô la mỗi năm chi phí tuân thủ, gây áp lực lên các công ty điện lực vốn đã phải quản lý các tài sản cũ kỹ, chủ yếu do sự phức tạp của việc cải tạo các cơ sở hiện có. Những thách thức trong giai đoạn triển khai ban đầu đã dẫn đến việc phải điều chỉnh lịch trình, với việc các công ty điện lực lo ngại về rủi ro vốn và chi phí vượt dự toán do sự phức tạp và tốn kém của việc loại bỏ PFAS. Những thách thức về tuân thủ PFAS có khả năng vẫn là một điểm gây áp lực lớn đối với các công ty điện lực trong năm 2026.
6. Thiếu hụt nhân lực thúc đẩy xu hướng thuê ngoài
Tỷ lệ nghỉ hưu tiếp tục vượt xa tốc độ tuyển dụng, khiến nhiều công ty cấp nước và xử lý nước thải thiếu nhân lực trầm trọng do tình trạng khan hiếm lao động có trình độ chuyên môn trong các hoạt động này. Nhiều hệ thống ở vùng nông thôn và quy mô trung bình cũng phải đối mặt với những rào cản lớn trong việc đào tạo người thay thế. Thiếu hụt nhân lực cũng làm tăng rủi ro về tuân thủ quy định và an ninh mạng.
Nhiều cộng đồng có thể sẽ tiếp tục xu hướng thuê ngoài dịch vụ vận hành và bảo trì (O&M) để cung cấp nhân lực được chứng nhận, bảo trì tiêu chuẩn hóa và hiệu suất ổn định.
Kết luận:
Trên tất cả các xu hướng, các cộng đồng đang ưu tiên khả năng phục hồi, tính dự đoán và sự linh hoạt chiến lược. Nguồn cung đa dạng, xử lý phi tập trung, mở rộng tái sử dụng, hệ thống sẵn sàng xử lý PFAS, cung cấp dịch vụ dựa trên nhu cầu và vận hành thuê ngoài đều phản ánh sự chuyển dịch sang cơ sở hạ tầng thích ứng với sự bất ổn. Các hệ thống được ưa chuộng trong năm tới sẽ là những hệ thống mang lại độ tin cậy và giá cả phải chăng, đồng thời cho phép các công ty tiện ích có không gian để ứng phó khi điều kiện thay đổi.
Xem thêm: 6 rủi ro vận hành nhà máy xử lý nước thải mà doanh nghiệp thường bỏ qua
Liên hệ ngay hôm nay!
Bạn đang tìm kiếm một giải pháp quản lý khu công nghiệp và đô thị thông minh toàn diện ?
Liên hệ với VNTT ngay hôm nay để được Demo và tư vấn triển khai miễn phí !
—————————–
Công ty CP Công nghệ & Truyền thông Việt Nam (VNTT)
– Địa chỉ: Tầng 16, Toà nhà WTC Tower , Số 1, Đường Hùng Vương, Phường Bình Dương, Thành phố Hồ Chí Minh.
– Hotline: 1800 9400 – 0274 222 0222
– Email: marketing@vntt.com.vn
– Facebook: https://facebook.com/eDatacenterVNTT
– Zalo OA: https://zalo.me/edatacentervntt
